Didim Tarihçesi

DIDYMA

Didim Tarihçesi

Arkaik dönemde Apollo Tapınağı kahini çok büyük üne sahipti. Anadolu’da Tanrı inancı birçok görkemli tapınağın inşaası ile çok büyük önem kazanmıştı. Bu tapınaklardan en önemlileri Tanrı Apollo’ya ithaf edilen Didim’deki ve Yunanistan’daki tapınaklardı.

Pausanias’a göre Didim’deki Apollo tapınağı Anadolu’da Yunan kolonileri kurulmadan önce inşaa edilmişti. Hatta bu tapınağın varlığı MÖ 2.binlere kadar iner. Ancak günümüzde burada yapılan kazılarda bulunan kalıntıların en eskileri MÖ. 8.yy a tarihlenmektedir. 

Ağırlıklı olarak bügün gördüğümüz Apollo Tapınağı kalıntıları MÖ 4.yy a tarihlenir. Tapınağın sundurması Mısır’daki Karnak şehrinden getirilmiş ve çok zengin taş işçiliği ile dekore edilmiş 120 adet devasa sütunu taşımakta idi. Tapınağın sundurmasının arka tarafında görkemli bir kapı vardı ve burada kahinin söylediği sözler ve şiirler yazılarak talep eden kişiye verilirdi. Sundurmanın ikli tarafında üzeri kapalı, kahinin oturduğu ve kehanetlerde bulunduğu iç odaya giden, rampa tüneller vardır. Medusa başı ve zengin işçilikle yapılmış kabartmalar burada bulunan kalıntılara en güzel örneklerdir. Kutsal yolun her iki tarafını dekore etmek için zengin işçilikle yapılmış muhteşem heykeller kazı çalışmaları ile beraber 23 yüzyıldan sonra ilk kez yer değiştirmiş ve 1858 de British Müzesi’ne götürülmüştür. 

Arkaik tapınağın inşaasına MÖ 6.yy ın ortalarında başlandığına ve inşaanın  MÖ 6.yy ın sonlarına doğru tamamlandığına inanılır. Aynı dönemlerde Branşitler diye bilinen ailenin rahipleri tarafından bu tapınağın yönetildiği bilinmektedir. Bu dönemde tapınak gelişerek 100 yıl sürecek olan en parlak dönemini yaşadı. 

Lade Deniz savaşında zafer kazanan Persler tapınağı tamamen yakıp yıktılar. Tapınağın rahipleri Susa’ya sürgün edilirken, Tanrı Apollo’nun muhteşem kült heykeli de günümüzde Hamadan diye bilinen Iran’daki Ecbatana şehrine götürüldü. MÖ 500 yılına tarihlenen Apollo’nun heykeli ünlü heykeltraş Sicyon’lu Yunan Kanachus tarafından tipik Anadolu ve Hitit nitelikleri taşıyan muhteşem bir eser olarak yapılmıştı. 

Büyük Iskender’in Perslileri yenerek hakimiyet kazanmasından sonra Apollo Tapınağı’nın inşaasina yeniden başlanmıştır. Kalıntılardan anlaşıldığına göre bu dönemde inşaası başlayan Helenistik tapınağın inşaası tamamlanamamıştır. Tapınağın inşaası Roma Imparatoru Sezar’ın döneminde de devam etmiştir. 

MS 5.yy ın başlarında İmparator Theodosius tapınağın kutsal alanına bir kilise inşaa ettirmiştir. 3 kanatlı bir bazilika görünümünde olan bu kilise depremler ile tamamen yıkılmış ve 9.yy da tekrardan tek kanatlı olarak inşaa edilmiştir. 

İlerleyen dönemlerde yerli halk bu tapınağı mermer ocağı olarak kullanmış ve  evlerinin ve diğer tüm yapıların inşaasında mermeri bu tapınaktan temin etmişlerdir. 

Didim Tarihçesi